пра нас | кантакты | для аўтараў | навіны | падзеі | права | эканоміка | паліталёгія | іншыя навукі | бібліятэка | рассылка

Люты 26, 2017             галоўная старонка

EnglishBelorussian

пошук

 падзеі

2016-01-03

друкаваць

Вайна і Халакост: дарослы свет вачыма дзяцей

Нататкі пра міжнародную канферэнцыю ў Барселоне 14-15 снежня 2015 г.

Леанід Смілавіцкі

Тэма “вайны і дзяцей” мала каго можа пакінуць абыякавым. Дзеці не маюць дачынення да вайны, яны не вінаватыя ў тым, што войны адбываюцца. Вайна – гэта свет дарослых, а дзеці – ўсяго толькі бок, які ад гэтага пакутуе. Дзіцячая свядомасць яшчэ не паспела сфармавацца і таму ўспрымае вайну як страшную з'ява, якой псіхіка дзіцяці не можа знайсці тлумачэння. Вайна калечыць дзяцінства, пазбаўляе людзей прытулку, прымушае пакідаць родныя мясціны, палохае карцінамі жахаў і разбурэнняў, якія дзіцячае свядомасць не гатова прыняць. Вайна забірае ў дзяцей бацькоў.

Дзіцячыя сведчанні дазваляюць зірнуць на свет дарослых вачыма дзяцей і, вобразна кажучы, служаць пацверджаннем вядомага правіла пра тое, што вуснамі дзіцяці гаворыць ісціна. Сведчанні дзяцей пра вайне ў сваёй шчырасці, ахопе падзеяў і глыбіні асабістых перажыванняў – непараўнальныя. Яны не толькі адлюстроўваюць тую рэчаіснасць, якая была навокал, але і паказваюць дзіцячыя душэўныя перажыванні, страхі і сумневы.

Лёс дзяцей падчас вайны даўно прыцягвае ўвагу гісторыкаў. Усе пасляваенныя гады на розных мовах і ў розных краінах выдаваліся дзённікі і зборнікі лістоў, успаміны і запісы асабістых гісторыяў. Аднак, дагэтуль на акадэмічным узроўні ўсё яшчэ няма даследаванняў, якія паказалі б тое, што адбывалася ў гады вайны праз прызму дзіцячага ўспрыняцця. Акрамя таго, праз 70 гадоў пасля заканчэння Другой Сусветнай вайны сярод жывых ужо амаль не засталося ейных непасрэдных удзельнікаў. Памяць вайны нясуць у сабе іх дзеці, якім сёння самім каля васмідзесяці ці нават больш гадоў.

Вось чаму міжнародная канферэнцыя “Савецкія дзеці, вайна і Халакост”, зладжаная ў снежні 2015 у Барселонскім універсітэце, прыцягнула да сябе пільную ўвагу навукоўцаў і спецыялістаў па гісторыі Другой Сусветнай вайны.

The Soviet Children, the War and the Holocaust, a symposium organized by Yahad-In Unum in partnership with the University of BarcelonaСклад удзельнікаў быў вельмі прадстаўнічым. У форуме ў Барселоне ўзялі ўдзел даследчыкі з 11 краінаў – ЗША, Вялікабрытаніі, Германіі, Ізраілю, Аўстрыі, Францыі, Расіі, Украіны, Беларусі, Румыніі, Іспаніі. Навуковыя цэнтры, універсітэты і інстытуты, якія заявілі пра сваё жаданне ўдзельнічаць у гэтым праекце, выклікаюць павагу. Сярод іх – Yahad-In Unum (Францыя) Барселонскі універсітэт, Гамбургскі універсітэт, універсітэт Гумбальдта ў Берліне, Вашынгтонскі музей Халакосту, Нацыянальная школа палітычных даследаванняў у Бухарэсце, Цэнтр вывучэння антысемітызму ў Тэхнічным універсітэце Берліна, Тэль-Авіўскі універсітэт, Універсітэт штата Тэнэсі,  Чыкагскі універсітэт, фонд “Гістарычная памяць” (Масква), фонд “Спаленыя вёскі” (Мінск) і шэраг іншых навуковых, палітычных і грамадскіх арганізацыяў.

Даклады, з якімі выступілі ўдзельнікі канферэнцыі, ахоплівалі найшырэйшы спектр праблемаў, звязаных з лёсам дзяцей у гады Савецка-нямецкай вайны 1941-1945 гг. Не сакрэт, што большасць дзіцячых ахвяраў склалі яўрэйскія дзеці, якія разам з сваімі бацькамі сталіся галоўнай мішэнню нацысцкай палітыкі генацыду.

Пра праявы гвалту і масавых забойстваў дзяцей у Беларусі, Украіне, Расіі і краінах Балтыі ў гады Другой Сусветнай вайны распавяла доктар Уэндзі Лоэр. Яе дапоўнілі сваімі выступамі Андрэй Уманскі і Аляксей Касарэўскі, якія казалі пра метады забойстваў яўрэйскіх дзяцей на акупаваных савецкіх тэрыторыях. Д-р Паўль Шапіра прысвяціў свой выступ лёсу маленькіх вязняў  Кішынёўскага гета, а д-р Аляксандр Круглоў прадставіў грамадскасці кранальную гісторыю, якая здарылася ў горадзе Белая Царква ў Кіеўскай вобласці. У жніўні нямецкія салдаты, раскватэраваныя у Белай Царкве, звярнулі ўвагу на дом, адкуль на працягу некалькіх дзён бесперапынна даносіліся дзіцячы плач і стогны, што замінала ім спаць. Неўзабаве высветлілася, што гэта былі сотні яўрэйскіх дзяцей, якіх забралі ў бацькоў і пакінулі чакаць сваёй долі. Дзяцей ніхто не карміў і не паіў, імі не апекаваліся і нават не вадзілі ў прыбіральню. Нямецкія салдаты паскардзіліся свайму вайсковаму святару, які звярнуўся з пратэстам да свайго камандзіра дывізіі. Салдаты казалі, што ў іх дома засталіся дзеці і таму яны не могуць забіваць немаўлятаў і бездапаможных малых. Камандзір дывізіі на падставе таго, што забойства хоць і яўрэйскіх, але ж дзяцей можа прывесці да псіхічных растройстваў салдатаў, скасаваў пакаранне, загадаў накарміць і прыбраць за дзецьмі. Калі ж пра гэта даведаліся ў Берліне, прыйшоў загад выканаць прысуд. Аднак, зрабіць гэта даручылі украінскім памагатым з мясцовага насельніцтва.

Д-р Даніэль Розенберг распавяла, што рабілі нацысты з нашчадкамі ад мяшаных шлюбаў у Днепрапятроўску; д-р Марцін Холер – пра трагедыю, якая сталася ў Пушкінскіх гарах (гарадскі пасёлак у Пскоўскай вобласці) у 1942, калі забілі цыганскіх дзяцей; д-р Петру Мацей – пра дэпартацыі цыганскіх дзяцей у Трансністрыю, а Наталля Кірылава – пра забойствы дзяцей падчас карных аперацыяў нацыстаў у Беларусі.

Д-р Ірына Раброва падзялілася вынікамі свайго даследавання пра тое, як на Паўночным Каўказе мясцовыя жыхары дапамагалі ратаваць яўрэйскіх мяшанцаў, а прафесар Мікіта Ламагін – пра лёс дзяцей у блакадным Ленінградзе.

З вялікай цікавасцю быў выслуханы даклад Луізы Карсці Ярдакэ, пра тое, як у гады вайны склаўся лёс дзяцей іспанскіх эмігрантаў, якія перасяліліся ў Савецкі Саюз пасля разгрому рэспублікі ў Іспаніі і прыходу да ўлады генерала Франка.

Брэдлі Нікалс распавёў пра 50 тыс. дзяцей, выкрадзеных у 1943 нацыстамі ў краінах Усходняй Еўропы дзеля таго, каб іх асіміляваць ў Нямеччыне і ў такі спосаб папоўніць велічэзныя страты нямецкага генафонду ў выніку кровапралітнай вайны. На загад Гімлера з сем'яў зваяваных народаў забіралі падгадаваных малых, і нават дзяцей дашкольнага веку з прыкметамі арыйскай расы (блакітныя вочы, русыя валасы). Іх вывозілі ў Нямеччыну, каб выхоўваць у адпаведнасці з нямецкімі каштоўнасцямі. Дзеля вывазу дзяцей выкарыстоўвалася палітыка этнічных чыстак ў Югаславіі. Тое ж самае адбывалася і на акупаваных савецкіх тэрыторыях. Дзеля працэсу германізацыі планавалася адпраўка дзяцей з СССР. Захаваўся нямецкі дакумент пра тое, як у Бабруйску дзясяткі дзяцей беларусаў з русымі валасамі і блакітнымі вачыма былі забраныя ад уласных жывых бацькоў з мэтай адпраўкі ў Нямеччыну.

У Прыбалтыцы сітуацыя была іншай, дзяцей пераважна забіралі ў сем’яў, дзе бацькі загінулі або памерлі. Працэс пошуку дзяцей “бандытаў” працягваўся на ўсіх акупаваных нацыстамі тэрыторыях. У Расіі і Польшчы ў лік дзяцей бандытаў ўключалі хлопчыкаў і дзяўчынак дашкольнага веку з сем'яў, якія не супраціўляліся немцам, але былі ўсё роўна вывезены. Калі з расавай пункту гледжання такія дзеці пераставалі прадстаўляць цікавасць для нацыстаў, то лёс іх станавіўся жаласным.

Алеся Арленка у сваім выступе звярнула ўвагу на тое, як дэталі дапамагаюць высветліць, наколькі праўдзівы аповяд сведкі. Яна прывяла ў прыклад гісторыю пра тое, як на вачах дзіцяці ў гета (Беларусь, 1942 г.) разбіўся кошык з яйкамі – ўсё, што засталося ад харчовых прыпасаў у сям'і. Яйкі павольна выцякалі на зямлю, і дзяўчынцы падалося, што так знікае апошняя надзея на выратаванне. Або адказ на пытанне іншага былога непаўнагадовага вязня пра тое, на чым той спаў у канцлагеры: спаў на голай падлозе, матраца не давалі, таму што ад страху ў хлопчыка развілася нетрыманне мачы...    

Д-р Наталля Бельская з Чыкага падзялілася вынікамі сваіх пошукаў на тэму дзяцей “Эвакуацыя яўрэйскіх дзяцей у гады вайны ў СССР”. Наступ нацыстаў прывёў у рух велізарныя масы насельніцтва, што накіраваліся ў савецкі тыл. Тысячы яўрэяў нечакана апынуліся ў месцах, дзе іх ніколі раней не бачылі. На яўрэяў глядзелі як на нешта незвычайнае, нават як на чарцей. Аднак неўзабаве першасная цікавасць ператварылася на варожасць. Пакуль яўрэйскія дзеці жылі ў сваім асяроддзі (да эвакуацыі), яны не адчувалі дыскамфорт з прычыны этнічнага паходжання. Гэта адкрыццё дазволіла зрабіць ім эвакуацыя. Напрыклад, у Самары (Куйбышаве) у гады вайны апынулася каля 1 млн. яўрэяў. Эвакуіраваныя павінны былі прыстасоўвацца, многія прыехалі з вялікіх гарадоў, такіх як Кіеў, Ленінград ці Масква.

Рост антысемітызму, з якім сутыкнуліся яўрэйскія дзеці ў эвакуацыі, меў свае прычыны. У прыватнасці, ён быў звязаны з памылковым меркаваннем пра тое, што яўрэі не хацелі ваяваць. З іншага боку, вестка, што немцы пераследвалі габрэяў, у раёнах эвакуацыі спрычынілася да росту адмоўнага стаўлення да яўрэяў замест таго, каб выклікаць спачуванне і жаль. Польскія яўрэі, якія ў 1939 г. трапілі ў СССР, не жадалі прыняць новыя парадкі і асімілявацца, выклікаючы непрыняцце мясцовага насельніцтва.

На росце антысемітызму ў тыле адбіваліся дэфіцыт працоўных месцаў, жытла, а недахоп харчавання і паслугаў яшчэ і дадавалі напружання. Многія яўрэйскія дзеці ўпершыню адчулі сваё яўрэйства менавіта ў эвакуацыі. Яўрэйская моладзь была здзіўленая такім стаўленнем мясцовага насельніцтва. Яны чулі, што вайна, маўляў, паўстала з-за яўрэяў. Ім давалі зразумець, што быць яўрэем сорамна, нягледзячы на ​​тое, што іх бацькі і старэйшыя браты пайшлі на фронт.

Досвед эвакуацыі для ўсіх яўрэяў быў звязаны з антысемітызмам. Дзеці пыталіся сваіх матуляў, бабуляў і дзядуляў (таты былі ў Чырвонай арміі), як перастаць быць яўрэем? Бацькі адказвалі, што трэба быць разумнымі і моцнымі, зрабіць так, каб прымусіць іншых паважаць сябе ці нават баяцца. Хлопчыкам давесці сваю мужнасць, дамагчыся павагі дазвалялі бойкі. З дзяўчынкамі гэта адбывалася радзей. Адна дзяўчынка з інтэлігентнай сям'і ўмела расказваць казкі, і мясцовыя дзеці прынялі яе ў сваю кампанію. Іншую дзяўчынку сяброўкі білі толькі за тое, што яе звалі Сара і тады пры паступленні ў школу бацькі запісалі яе як Ірыну. На пытанне ці ён яўрэй, яшчэ адзін хлопчык адказваў, што не, таму што яго бацька нарадзіўся як бальшавік.

Без сумневаў, паводзіны дзяцей – гэта толькі адлюстраванне свету дарослых (след супярэчнасцяў у эканамічным, сацыяльным, культурным, ваенным жыцці). Яўрэі былі іншыя ва ўсім, нягледзячы на ​​жаданне быць “сваімі”  і патрыятызм. Пасля вайны успамінаць пра трагічны досвед габрэяў было, з аднаго боку, не прынята, а з іншага – проста немагчыма. У многіх яўрэяў засталося адчуванне, што дзяржава іх кінула. І таму людзі, якія перажылі гэта на ўласным досведзе, уважалі за лепшае не ўспамінаць пра гэта наагул. У старэчым жа веку, калі смерць стае блізкай, людзі пераасэнсоўваюць падзеі мінулага і дазваляюць сабе быць адкрытымі.

Для сябе я адкрыў тэму “дзяцей і вайны” яшчэ 20 гадоў таму, калі пачаў сваю навуковую кар'еру ў Ізраілі. У 2000 г. Тэль-у Авіве я выпусціў кнігу “Катастрофа яўрэяў у Беларусі, 1941-1944 гг.”, якая ў 2003 г. была перакладзена на англійскую мову і сёння кожны ахвотны можа прачытаць яе ў Інтэрнэце.

Адмысловая глава гэтай манаграфіі тычылася лёсу дзяцей у гады акупацыі (дзеці і гета, выратавальнікі дзяцей, антысемітызм, дзеці ад мяшаных шлюбаў і паводзіны неяўрэйскіх мужа і жонкі, адрозненне статусу дзяцей яўрэяў ад неяўрэяў, уплыў Халакосту на лёсы дзяцей і інш.).

Мой даклад на канферэнцыі ў Барселоне быў прысвечаны перапісцы яўрэйскіх дзяцей са сваімі бацькамі, вайскоўцамі Чырвонай арміі ў 1941-1945 гг. Я падрыхтаваў яго на падставе калекцыі ваенных лістоў і крыніцаў асабістага паходжання, сабраных у межах праекту “Незапатрабаваная памяць” ў Цэнтры дыяспары пры Тэль-Авіўскім універсітэце. Лісты, прысвечаныя дзецям, па сваёй шчырасці, ахопу падзеяў і глыбіні асабістых перажыванняў, можна лічыць асаблівай з'явай у прыватнай перапісцы перыяду Вялікай Айчыннай вайны. Гэта своеасаблівая гістарычны крыніца, важнасць якой цяжка пераацаніць. З дапамогай ваенных лістоў можна скласці псіхалагічны партрэт, як асобнага чалавека або сям'і, так і ўсяго пакалення ў цэлым. Дзіцячыя лісты вылучаюцца даверным характарам, шчырасцю, праўдзівасцю апісання падзеяў, пераканаўчасцю, неспрактыкаванасцю. Сведчанні дзяцей нельга падладкаваць, яны пераканаўча дапаўняюць лісты дарослых, дзе больш паведамлялася падзейны бок справы. Бацькі разумелі дзяцей як свой працяг, а дзеці бацькоў – як прыклад для пераймання і сілу, на якую можна абаперціся. Лісты ваенных гадоў – гэта голас эпохі. Калі чалавек праз шмат гадоў успамінае пра тое, што было з ім у дзяцінстве, ён ужо добра ведае, як потым склалася хада гістарычных падзеяў і таму несвядома дапускае іх карэкцыю. Усё гэта дазваляе зрабіць выснову пра тое, што дзіцячыя лісты з'яўляюцца самастойным кірункам у эпісталярным жанры ваеннага часу.

Найкранальнейшым момантам на канферэнцыі стала “жывое” інтэрв'ю з румынскім цыганам, які перажыў Халакост. 90-гадовы стары вельмі падрабязна распавёў сваю жудасную гісторыю. Цыганоў з Румыніі перавезлі на акупаваную Украіну і там прымушалі працаваць, але не кармілі, а фактычна марылі голадам. “Часам мы елі трупы”, – паведаміў сведка. Прамову старога на цыганскай мове ягоны пляменнік перакладаў на французскую, з якой рабіліся англійскі і рускі сінхронны пераклады. У такі спосаб усе прысутныя ў канферэнцыйнай залі атрымалі магчымасць суперажываць трагедыю цыганскай сям'і. Аповяд быў вельмі эмацыйным і адкрытым. Адчувалася, што памяць вайны не адпускае чалавека, што ён не ў змозе ад яе пазбавіцца і супакойваецца толькі тады, калі пра гэта распавядае.

Пачуцці і эмоцыі нельга дакладна перадаць. Можна апісаць Халакост, але як прымусіць гэта адчуць? Гэта немагчыма гэтаксама як даць зразумець чалавеку, што значыць быць сляпым або глухім. Калі мы гаворым пра дзяцей, мы маем вельмі мала фактычнай інфармацыі. Задачы адукацыі і выхавання патрабуюць выкарыстання гэтых звестак. Наколькі магчыма прымірэнне, чаго можна навучыцца з таго, што адбылося? Як абараніць правы дзяцей на вайне? Уразлівасць дзяцей патрабуе асаблівых правоў і ступені абароны.

Падсумоўваючы вынікі канферэнцыі, яе ўдзельнікі прыйшлі да адзінай высновы пра важнасць вывучэння гісторыі Халакоста, каб данесці яе досвед да свядомасці сучаснікаў. Досвед яўрэйскай трагедыі вельмі важны не толькі для яўрэяў, але неабходна растлумачыць чаму менавіта. Чым больш неяўрэяў бяруць удзел ва ўсведамленні і асэнсаванні досведу Халакосту, тым больш надзеі на поспех гэтых захадаў. Спалучэнне эмацыйных перажыванняў і навуковага асэнсавання таго, што здарылася з дзецьмі ў гады вайны, ёсць залогам таго, што гэтая задача будзе вырашаная.

Ключавыя словы: дзеці і вайна, Халакост, савецка-нямецкая вайна 1941-45, Другая сусветная вайна, Вялікая Айчынная вайна, яўрэі ў СССР, яўрэі ў Беларусі, антысемітызм у СССР
 

 

 

 

 Цалкам зьмест падзеі

2016-01-03

Вайна і Халакост: дарослы свет вачыма дзяцей

Лёс дзяцей падчас вайны даўно прыцягвае ўвагу гісторыкаў. Усе пасляваенныя гады на розных мовах і ў розных краінах выдаваліся дзённікі і зборнікі лістоў, успаміны і запісы асабістых гісторыяў. Аднак, дагэтуль на акадэмічным узроўні ўсё яшчэ няма даследаванняў, якія паказалі б тое, што адбывалася ў гады вайны праз прызму дзіцячага ўспрыняцця. Акрамя таго, праз 70 гадоў пасля заканчэння Другой Сусветнай вайны сярод жывых ужо амаль не засталося ейных непасрэдных удзельнікаў. Памяць вайны нясуць у сабе іх дзеці, якім сёння самім каля васмідзесяці ці нават больш гадоў. Вось чаму міжнародная канферэнцыя “Савецкія дзеці, вайна і Халакост”, зладжаная ў снежні 2015 у Барселонскім універсітэце, прыцягнула да сябе пільную ўвагу навукоўцаў і спецыялістаў па гісторыі Другой Сусветнай вайны.

больш дэталяў

 

2016-01-03

Война и Холокост: взрослый мир глазами детей

Судьба детей во время войны давно привлекает внимание историков. Все послевоенные годы на разных языках и в разных странах издавались дневники и сборники писем, воспоминания и запись личных историй. Однако, до сих пор на академическом уровне все еще нет исследований, которые показали бы, что было в годы войны через призму детского восприятия. Это с одной стороны, а с другой – спустя 70 лет после окончания второй мировой войны почти не осталось в живых ее прямых участников. Память войны несут в себе их дети, которым сегодня самим под восемьдесят и больше. Вот почему международная конференция «Советские дети, война и Холокост», состоявшаяся в декабре 2015 г. в Барселонском университете, привлекла к себе пристальное внимание ученых и специалистов по истории второй мировой войны.

больш дэталяў

 

2015-05-15

Цэнзура ў як прадмет даследавання і інструмент пазнання пасляваеннай савецкай Беларусі

Я чытаў кнігу Леаніда Смілавіцкага з вялікім інтарэсам, бо ўспрымаў напісанае у ёй і як гісторык, і, міжволі, як сведка некаторых падзей таго часу. У дзіцячую памяць урэзаліся сімвалы савецкай улады, якія насаджаліся з дапамогай цэнзуры. Поўны збор твораў Сталіна на беларускай мове стаяў на хатняй палічцы. Памятаю, любіў разглядаць прыгожыя кніжкі з параднымі фотаздымкамі вусатага дзядзькі. Гэта я цяпер разумею, што тады такі збор быў, відаць, у кожным калгасе. Пасля першага пасляваеннага ўзбуйнення калгасаў, сталінскія працы аказаліся лішнімі, і яны сталі здабыткам нашай сям’і. Пакуль навучыўся чытаць, дык яны кудысці зніклі. Было гэта ўжо пасля смерці правадыра. Бацькі палічылі, што так надзейней. Унутраны цэнзар падказаў бяспечнае рашэнне.

больш дэталяў

 

2015-02-02

Алесь Краўцэвіч: з Расеяй трэба сябраваць з-за пагранічнай агароджы

Вядомы беларускі гісторык др. Алесь Краўцэвіч нядаўна выдаў сваю чарговую кнігу “Краіна пагранічча” ў якой ён дасьледуе Беларусь у кантэксьце культурнага і палітычнага памежжа. Агульна, пэрспэктыва погляду на Беларусь як на памежжа даволі моцна ўплывае на дасьледаваньні беларускага фэномэну. Часопіс Belarusian Review зьвярнуўся да Алеся Краўцэвіча з просьбай прадставіць сваё бачаньне Беларусі як памежжа.

больш дэталяў

 

2015-01-11

Яўрэйскія салдаты ў гады Другой сусветнай вайны

Будзе перабольшаннем сказаць, што мы ўсё ведаем пра мінулую Вялікую вайну (1939-1945 гг.), гэтаксама, што яе досвед і веды не патрэбныя сучаснаму пакаленню людзей. Калі неўзабаве пасля разгрому нацыстоўскай Германіі сусветная супольнасць была раз’яднаная супрацьстаяннем Усходу і Захаду, кожны з бакоў па-свойму падводзіў яе вынікі. Пераацэнка каштоўнасцяў патрабуе адмовы ад стэрэатыпаў. Адным з найбольш ўстойлівых міфаў было тое, што яўрэі не ваявалі – не ўмелі, не жадалі, баяліся. І гэта нягледзячы на існую статыстыку, якая сведчыць пра адваротнае.

больш дэталяў

 

2015-01-11

Еврейские солдаты в годы Второй мировой войны

Будет преувеличением сказать, что мы все знаем о прошедшей Большой войне (1939-1945 гг.), точно также, что ее опыт и знание не нужны современному поколению людей. Когда вскоре после разгрома нацистской Германии мировое сообщество оказалось разъединено противостоянием Востока и Запада, каждая из сторон по-своему подводила ее итоги.Переоценка ценностей требует отказа от стереотипов. Одним из наиболее устойчивых мифов было то, что евреи не воевали – не умели, не хотели, боялись. И это несмотря на существующую статистику, свидетельствующую об обратном.

больш дэталяў

 

2015-01-07

Кніга пра здабыткі ЗША і страты Беларусі

Кнігу прафесара Давіда Мельцэра “Беларускія яўрэі ў Амерыцы” можна лічыць своеасаблівым сюрпрызам для чытачоў, не абыякавых да нацыянальнай гісторыі Беларусі. Захар Шыбека слухаў лекцыі прафесара Давіда Мельцэра ў Беларускім дзяржаўным універсітэце. Ці мог ён уявіць, што праз 40 гадоў навуковыя зацікаўленасці былога студэнта і шаноўнага выкладчыка так супадуць? Сёння Захар Шыбека, сам прафесар, працуе над манаграфіяй пра гісторыю мінскіх яўрэяў у 1793-1917 гг., а апошняя кніга яго настаўніка месціць мноства цікавых вестак пра ўраджэнцаў гэтага гораду, што эмігравалі ў ЗША.

больш дэталяў

 

2015-01-07

Книга о приобретениях США и потерях Беларуси

Книгу профессора Давида Мельцера «Белорусские евреи в Америке» можно считать своеобразным сюрпризом для читателей, не равнодушных к национальной истории Беларуси. Захар Шибеко слушал лекции профессора Давида Мельцера в Белорусском государственном университете. Мог ли он предположить, что через 40 лет научные интересы бывшего студента и уважаемого профессора так совпадут? Сегодня Захар Шибеко, сам профессор, работает над монографией об истории евреев Минска в 1793-1917 гг., а последняя книга его учителя содержит множество интересных сведений об уроженцах этого города, эмигрировавших в США.

больш дэталяў

 

2014-12-01

Леанід Смілавіцкі пра сваю новую кнігу: яўрэйскае жыццё ў пасляваеннай Беларусі было недаступнай тэмай

Вялікая колькасць сусветна вядомых яўрэяў нарадзіліся ў Беларусі. У шмат якіх выпадках гэтыя людзі дасягнулі славы ў розных галінах, ад палітыкі і бізнесу да навукі і выяўленчага мастацтва, ужо замяжою, але іх дзіцячыя ўспаміны ці гісторыі сем'яў цесна звязаныя з Беларуссю. Стагоддзямі жывучы на гэтай зямлі, яўрэі сталі неад'емнай часткай беларускага грамадства, захаваўшы пры гэтым сваю адметную культуру і традыцыі. Новая кніга Леаніда Смілавіцкага, ізраільскага гісторыка, народжанага ў Беларусі, нядаўна выдадзеная выдавецтвам Цэнтральнаеўрапейскага універсітэту (CEU Press) называецца Jewish Life in Belarus: the Final Decade of the Stalin Regime (1944-53) (Яўрэйскае жыццё ў Беларусі: апошняе дзесяцігоддзе сталінскага рэжыму (1944-53). У ёй аўтар паказвае паглыбленую карціну жыцця яўрэйскай грамады ў перыяд адразу пасля катастрофы Халакосту, падчас якога было знішчана каля 80% беларускага яўрэйства. Часопіс Belarusian Review звярнуўся да Леаніда Смілавіцкага з просьбай прадставіць новую кнігу.

больш дэталяў

 

2014-08-25

У эйфарыі “русского мира”: “заходнерускія” рэакцыі на падзеі ва Украіне

З пачатку 2014 года палітычная сітуацыя ў Еўропе кардынальна змянілася. Крывавыя падзеі на Майдане ў Кіеве, змена ўлады ва Украіне, расійскае ваеннае ўмяшальніцтва, анэксія Расіяй украінскага Крыму разбурылі існую дагэтуль архітэктуру міжнародных дачыненняў. Вайна на тэрыторыі Луганскай і Данецкай абласцей Украіны, пры ўсёй яе неадназначнасці, стыль яе вядзення і маштабы паказваюць, што імперскія амбіцыі сталіся адной з асноўных мэтаў цяперашняга расійскага кіраўніцтва і значнай часткі насельніцтва.

больш дэталяў

 

2014-05-31

Яўген Мірановіч: галасоў усіх беларусаў Польшчы замала, каб стаць еўрадэпутатам

Вынікі выбараў у Еўрапарламент, што адбыліся ў Польшчы 25 траўня 2014 г. у кантэксце Падляшша аказаліся даволі прадказальнымі. У Беластоку, а таксама ў Беластоцкім, Бельскім і Сакольскім паветах найбольш галасоў атрымаў спіс “Права і Справядлівасці”. У Гайнаўскім павеце, найпапулярнейшым сярод выбарцаў “традыцыйна” аказаўся “Звяз Дэмакратычнай Лявіцы” у кааліцыі з “Уніяй Працы”. З пэрспектывы сітуацыі беларусаў Польшчы вынікі выбараў каментуе прафесар Яўген Мірановіч.

больш дэталяў

 

2014-03-19

Алесь Краўцэвіч: прысваенне дзеяў ВКЛ цэментуе сучасную летувіскую нацыю

Сёлета адзначаецца 500-я гадавіна Аршанскай бітвы. З гэтай нагоды 23 снежня 2013 г. Сэйм Летувы абвясціў 2014-ы годам Аршанскай бітвы. Перамога ў ёй названая "гістарычнай", якая дазволіла абараніць "тэрытарыяльную цэласць Летувы". У адпаведнай пастанове падкрэсліваецца, што Аршанская бітва нясе ў сабе важную гістарычнай сувязь Летувы з Беларуссю і Ўкраінай, і гаворыцца пра шматнацыянальны склад войска ВКЛ. У сваю чаргу, у Беларусі падрыхтоўка да гэтага юбілею адбываецца толькі на ўзроўні грамадзянскай супольнасці. Наколькі важную ролю адыгрывае святкаванне такіх падзеяў на дзяржаўным узроўні і як гэта можа паўплываць на беларуска-летувіскія стасункі ў сфэры гісторыі? З такім пытаннем Belarusian Review звярнуўся да вядомага беларускага гісторыка Алеся Краўцэвіча.

больш дэталяў

 

2014-03-02

Дэвід Марплз аб сваёй новай кнізе: беларуская версія падзеяў вайны ёсць у той жа ступені міфічнай, як і колішняя савецкая

У сваёй новай кнізе “Our Glorious Past”: Lukashenka’s Belarus and the Great Patriotic War (Штутгарт: ibidem, 2014) прафесар Дэвід Марплз даследуе, як рэжым Аляксандра Лукашэнкі выкарыстоўвае тэму Вялікай Айчыннай вайны ў якасці асноўнага складніку ў стварэнні дзяржаўнай ідэалогіі ў Беларусі. Прафесар Марплз прадстаўляе сваю новую кнігу чытачам часопісу Belarusian Review.

больш дэталяў

 

2013-10-31

Дарота Міхалюк: толькі веданне беларускай навуковай літаратуры і беларускай мовы дазваляе глыбока зразумець беларускую тэматыку

Чарговы ІІІ Міжнародны Кангрэс даследчыкаў Беларусі 11-13 кастрычніка 2013 г. ў Коўне. У Кангрэсе ўзялі ўдзел навукоўцы з болей чым 20 краінаў. Сваімі ўражаннямі з Кангрэсу дзеліцца др. Дарота Міхалюк з Універсітэту Мікалая Каперніка ў Торуні, намесніца галоўнага рэдактару часопісу “Беларускі гістарычны зборнік”.

больш дэталяў

 

2013-10-31

Dorota Michaluk: tylko znajomość białoruskiej literatury naukowej i języka białoruskiego daje szansę na dogłębne zrozumienie tematów białoruskich

Kolejny III Międzynarodowy Kongres badaczy Białorusi odbył się w dniach 11 – 13 października 2013 r. w Kownie. W Kongresie wzięli udział liczni znani naukowcy z ponad 20 pa?stw. O swoich wrażeniach z Kongresu mówi dr hab. Dorota Michaluk z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, zastępca redaktora naczelnego czasopisma „Białoruskie Zeszyty Historyczne”.

больш дэталяў

 

2013-09-16

Незалежнасьць Беларусі была не выпадковасьцю, а вынікам сыстэмных палітычных намаганьняў

Дата 25 жніўня 1991 г. ёсьць вельмі важнай у гісторыі Беларусі, бо ў гэты дзень Вярхоўны Савет Беларусі надаў Дэклярацыі аб дзяржаўным сувэрэнітэце статус канстытуцыйнага закону. Сяргей Навумчык, дэпутат тагачаснага складу Вярхоўнага Савету і актыўны ўдзельнік тых падзеяў, тлумачыць, чаму насуперак даволі шырока распаўсюджанаму адваротнаму меркаваньню, незалежнасьць, здабытая Беларусьсю ў 1991 г., не была выпадковай.

больш дэталяў

 

2013-09-10

Гарадок без яўрэяў

Я бываю ў Беларусі амаль кожны год. Гэта звязана з тэмай маіх навуковых зацікаўленасцяў. Тут я нарадзіўся, вучыўся, ажаніўся, спарадзіў першага сына і пачаў навуковую кар'еру. Здаецца ўсё знаёма, але перамены відавочныя. Кожны раз знаходжу нешта новае, непаўторнае, адметнае толькі для гэтай краіны з яе парадкамі, нацыянальным характарам, гісторыяй і стаўленнем да навакольнага свету. Цяпер я хачу расказаць пра Гарадок, у якім як у кроплі вады адбіўся лёс беларускіх яўрэяў, якія складалі да пачатку вайны з нацыстамі адзін мільён чалавек або 10 % насельніцтва рэспублікі.

больш дэталяў

 

2013-09-10

Городок без евреев

Я бываю в Беларуси почти каждый год. Это связано с темой моих научных интересов. Здесь я родился, учился, женился, родил первого сына и начал научную карьеру. Кажется все знакомо, но перемены налицо. Каждый раз нахожу что-то новое, неповторимое, особенное только для этой страны с ее порядками, национальным характером, историей, и отношением к окружающему миру. Сейчас я хочу рассказать о Городке, в котором как в капле воды отразилась судьба белорусских евреев, составлявших до начала войны с нацистами один миллион человек или 10 % населения республики.

больш дэталяў

 

2013-05-14

Вячка Целеш: “Мы заўсёды былі за незалежную Латвію”

Звычайна, калі размова тычыцца беларускіх меншасцяў у суседніх з Беларуссю краінах ЕС, згадваюцца беларусы Польшчы ці Летувы. Аднак, паводле афіцыйных дадзеных найбольшая колькасць этнічных беларусаў пражывае ў Латвіі, якая з розных прычынаў застаецца менш заўважнай. Пра сітуацыю беларусаў у Латвіі распавядае Вячка Целеш, старшыня “Аб’яднання мастакоў беларусаў Балтыі “Маю гонар”.

больш дэталяў

 

2013-05-07

Гісторыя ВКЛ вачыма БелТА альбо колькі словаў пра адсутнасьць нацыянальнай самапавагі

Займаючыся падрыхтоўкай матэрыялаў дзеля часопісу “Belarusian Review” я рэгулярна праглядаю англамоўныя навіны пра Беларусь ад розных агенцыяў навінаў, у тым ліку і афіцыйнай беларускай агенцыі навінаў БелТА, якая сябе пазіцыянуе як “нацыянальную крыніцу навінаў”. У падрыхтоцы сёлетняга вясновага нумару я натрапіў на навіну пра адкрыцьцё мэмарыяльнай дошкі Янку Купалу ў Рызе, у тэксьце якой была наступная фраза “...the founder and first head of the Grand Duchy of Lithuania Mindaugas”. Такая падача інфармацыі нацыянальнай агенцыяй навінаў падштурхнула мяне да дэтальнага пошуку па сайце БелТА з тым, каб паглядзець, ці ёсць такая летувізацыя імёнаў адзінкавым выпадкам, ці звычайнай практыкай.

больш дэталяў

 

2013-04-16

Зноў пра беларускую "трасянку"

Пасля выхаду ў свет майго інтэрв'ю "Нашай Ніве", якое без майго ведама маладая журналістка назвала "Лупіце на трасянцы", вырваўшы з кантэкста інтэрв'ю некалькі маіх жартаўлівых слоў, тэма трасянкі стала вельмі папулярнай у СМІ, асабліва ў інтэрнэце.

больш дэталяў

 

2013-04-14

У Вільні адбылася V канферэнцыя Беларусаў Балтыі і замежжа

6-7 красавіка 2013 г. у Вільні праходзіла V канферэнцыя Беларусаў Балтыі і замежжа, у якой прынялі ўдзел прадстаўнікі Літвы, Латвіі, Эстоніі, Чэхіі і Беларусі. Арганізаваў і правёў канферэнцыю старшыня Таварыства беларускай культуры ў Літве Хведар Нюнька.

больш дэталяў

 

2013-04-09

Яднанне гісторыяй

Што яднае Беларусь і Ізраіль? Як прэзентаваная яўрэйская культура ў сучасных беларускіх гарадах? Што такое антысемітызм «па-беларуску»? Доктар гістарычных навук, прафесар Захар Шыбека, які  ў 2012 годзе іміграваў у Ізраіль, распавядае пра «савецкіх» рэпатрыянтаў і параўноўвае стаўленне беларусаў і яўрэяў да ўласнай гісторыі.

больш дэталяў

 

2013-03-20

Станкевічаў ген

Сёньня адзначае сваё 85-годзьдзе Юрка Станкевіч, нашчадак славутага беларускага роду асьветнікаў і грамадзка-культурных дзячоў. У Празе ўвечары гэтую дату разам зь імяніньнікам адзначае беларуская грамада. Зь Юркам Станкевічам пагутарыла Алена Ціхановіч.

больш дэталяў

 

2013-01-20

Беларусы ў Чэхіі: "свае стралялі ў сваіх" альбо колькі словаў наконт беларускай салідарнасці

Здавалася б шэраговая гісторыя вакол рэгістрацыі ў Празе так званага “Беларускага дому” на чале з Наталляй Маковік мела даволі шырокі розгалас дзякуючы агенцыі БелаПАН. У рэальнасці распачала дзейнасць чарговая арганізацыя, а потым пачаў працаваць ейны сайт. Здавалася б, нічога надзвычайнага ў кожнай з гэтых падзеяў няма, бо ў Празе дзейнічае шэраг беларускіх арганізацыяў, кожная з якіх займае пэўную нішу.

больш дэталяў

 

2013-01-03

Захаваем еўрапейскую цывілізацыю (адкрыты ліст)

Дадзеная петыцыя ўтрымлівае крытычны аналіз некаторых тэндэнцый у вырашэнні лёсавызначальных нацыянальных пытанняў і прадугледжвае падтрымку Еўрапейскага Саюза. Адначасова гэта і зварот да палітычнай і культурнай эліты з прапановай адкрыцця Музея гісторыі і культуры Еўропы.

больш дэталяў

 

2012-12-16

Запачаткаванне новай традыцыі беларускіх даследаванняў

Напрыканцы верасня 2012 году я браў удзел у Другім міжнародным кангрэсе даследчыкаў Беларусі. Гэта быў ужо мой другі ўдзел у гэтым мерапрыемстве. Таму зараз я маю магчымасць, каб параўнаць першы і другі Кангрэсы і падкрэсліць той факт, што зараджаецца новая традыцыя ў выглядзе мерапрыемства, што задзіночвае вядомых і перспектыўных вучоных і экспертаў з усяго свету з мэтай абмеркавання розных тэмаў, прысвечаных Беларусі.

больш дэталяў

 

2012-12-15

Міраслаў Янковяк: галоўнай вартасцю Кангрэсу з’яўляецца магчымасць навуковага развіцця

Другі Міжнародны Кангрэс даследчыкаў Беларусі ў Коўне ў верасні 2012 году сабраў шмат вядомых навукоўцаў, сярод іх – д-р Міраслаў Янковяк з Інстытуту Славістыкі Польскай Акадэміі навук, аўтар кнігі пра сучасныя дыялекты беларускай мовы ў Латгаліі.

больш дэталяў

 

2012-12-09

Mirosław Jankowiak: największą wartością Kongresu jest możliwość naukowego rozwijania się

II. Międzynarodowy Kongres badaczy Białorusi w Kownie we wrześniu 2012 roku zebrał wielu znanych naukowców, wśród nich – dr. Mirosław Jankowiak z Instytutu Slawistyki Polskiej Akademii Nauk, autor książki o współczesnych gwarach języka białoruskiego w Łatgalii.

больш дэталяў

 

2012-12-07

Валер Булгакаў: ARCHE – гэта пляцоўка для самарэалізацыі і самавыяўленьня

Часопіс ARCHE ёсьць адметнай зьявай у беларускай інтэлектуальнай прасторы. Сэрыя падзеяў вакол часопісу і ягонага рэдактара Валера Булгакава, што пачаліся у Гродне 14 верасня падчас прэзентацыі кнігі гісторыка Яна Шумскага “Саветызацыя Заходняй Беларусі”, выклікалі значны розгалас у грамадзтве. На пытаньні Belarusian Review наконт ролі ARCHE ў беларускай інтэлектуальнай прасторы, а таксама сучаснай сытуацыі і будучыні часопісу мы папрасілі адказаць самога Валера Булгакава.

больш дэталяў

 

2012-11-28

Другі міжнародны кангрэс даследчыкаў Беларусі

28-30 верасня 2012 году ў літоўскім Коўне адбыўся Другі міжнародны кангрэс даследчыкаў Беларусі. Галоўнымі арганізатарамі гэтай навуковай і грамадскай падзеі былі Інстытут палітычных даследванняў «Палітычная сфера» і Універсітэт Вітаўта Вялікага ў Коўне, а таксама шэраг іншых навуковых і грамадскіх аб'яднанняў і нефармальных навуковых супольнасцяў.

больш дэталяў

 

2012-11-26

Алесь Смалянчук: Поспех “Гродназнаўства” падкрэсліў убоства афіцыйных адміністратыўных і акадэмічных структураў у асэнсаванні ўласнай гісторыі

Нядаўнія падзеі вакол падручніка “Гродназнаўства” і часопіса “ARCHE” ўскалыхнулі беларускую інтэлектуальную супольнасць. У бліц-інтэрв’ю для The_Point Journal/Belarusian Review сваімі думкамі наконт гэтых падзеяў, а таксама ідэалагічных установак цяперашніх беларускіх уладаў  дзеліцца вядомы гродзенскі гісторык др. Алесь Смалянчук.

больш дэталяў

 

2012-11-02

Рэцэнзія на кнігу: Смиловицкий, Леонид Л. Евреи в Турове: История местечка Мозырского Полесья. Иерусалим, 2008. 846 c.

Леанід Смілавіцкі, вядомы ў міжнародным маштабе гісторык беларускіх яўрэяў, – аўтар выдатнай манаграфіі па гісторыі яўрэйскай грамады беларускага горад Турава. Мэтай Смілавіцкага было напісанне комплекснага даследавання як для навуковых колаў, так і для ўсіх, хто цікавіцца гісторыяй рускага і еўрапейскага яўрэйства, і ён выканаў свой ??намер вельмі якасна.

больш дэталяў

 

2012-10-11

Рэцэнзія на кнігу: Savchenko, Andrew. Belarus – a Perpetual Borderland. Brill Academic Publishers, 2009. 239 p.

Дысцыплінарную прыналежнасць сваёй кнігі аўтар апісвае як даволі эклектычную храналагічна структураваную працу на памежжы сацыялогіі і паліталогіі з некаторымі элементамі эканамічнага аналізу, раскіданымі па ўсім тэксце. Выкарыстоўваючы адпаведныя тэорыі і канцэптуальныя рамкі, у якасці мэты кнігі аўтар называе даследаванне схільнасці Беларусі да захавання савецкіх сацыяльных структур і інстытуцый і тлумачэнне цяперашніх асаблівасцяў сацыяльнага і палітычнага ландшафту Беларусі праз даследаванне доўгай гісторыі краіны як памежжа Расіі і Еўропы.

больш дэталяў

 

2012-09-28

Дарус Сталюнас: яўрэі цяпер уключаныя ў агульныя працы па гісторыі Літвы

Дарус Сталюнас з'яўляецца адным з найвядомейшых сучасных гісторыкаў Літвы, ён – аўтар кнігі “Making Russians. Meaning and Practice of Russification in Lithuania and Belarus after 1863.” Amsterdam/New York, NY: Rodopi, 2007. Да ягоных навуковыя інтарэсы належаць пытанні нацыянальнай палітыкі Расійскай Імперыі ў Паўночна-Заходнім Краі. У сваім інтэрв'ю для The_Point Journal / Belarusian Review  др. Сталюнас разважае пра цяперашні стан даследаванняў у сферы юдаікі ў Беларусі і Літве. У гэтым інтэрв'ю таксама каротка агучаныя некаторыя высновы др. Сталюнаса датычна параўнання антыяўрэйскіх выступаў у Літве і Беларусі падчас царскага перыяду, што маюць быць прадстаўленыя напрацягу другога Міжнароднага кангрэсу беларускіх даследаванняў у Коўні.

больш дэталяў

 

2012-09-11

Адам Мальдзіс: Беларусь была папялушкай паміж Польшчай і Расіяй

Імя прафесара Адама Мальдзіса вядома кожнаму чалавеку, які цікавіцца беларускай культурай. Прафесар Мальдзіс ласкава пагадзіўся каротка паразважаць пра эвалюцыю нацыянальнай палітыкі ў Беларусі ў ХХ стагоддзі, а таксама пра адрозненні беларусаў ад суседзяў і ўспрыняцце новапаўсталай незалежнай беларускай дзяржавы ў свеце. Як трапна адзначыў Адам Мальдзіс, грунтоўны адказ на такія пытанні зойме бадай некалькі месяцаў, таму The_Point Journal / Belarusian Review прадстаўляе інтэрв'ю з прафесарам Мальдзісам у бліц-фармаце.

больш дэталяў

 

2012-06-22

а.Аляксандар Надсан: у беларусаў заўсёды была палітычная пасыўнасьць і дзякуючы гэтаму мы цяпер маем такую сытуацыю ў краіне

а.Аляксандар Надсан, Вялікдзень 2012, © Андрэй АляксандраўАйцец Аляксандар Надсан ёсьць легендарнай фігурай беларускай дыяспары. У 1944 годзе ён апынуўся на чужыне і з 1946 году жыве ў Вялікай Брытаніі. а. Аляксандар рэдагаваў шэраг пэрыядычных выданьняў беларускай дыяспары і ёсьць аўтарам некалькіх кнігаў па гісторыі Беларусі. У 1971 годзе а.Аляксандар заснаваў і ўзначаліў Беларускую бібліятэку і музэй у Лёндане. Гэтая бібліятэка ёсьць найбуйнейшай беларускай бібліятэкай замяжою. Ад 1981 году а.Аляксандар стаўся кіраўніком беларускай каталіцкай місіі ў Вялікай Брытаніі, а з 1986 году – апостальскім візытатарам для беларусаў-каталікоў у замежжы.У сваім інтэрвію для часопісу Belarusian Review а.Аляксандар Надсан выказвае свой погляд на пытаньні нацыянальнай ідэнтычнасьці, рэлігіі, мовы ў сучасным беларускім грамадзтве. Таксама ён дае ацэнку стасункаў паміж беларускай дыяспарай і беларускай дзяржавай на прыкладзе беларускай грамады ў Вялікай Брытаніі.

больш дэталяў

 

2012-05-29

Ці стане “аптымізацыя” беларускай гісторыі залогам сумленнасці і патрыятызму ў выхаванні новых пакаленняў?

Цяперашняя  ідэалагізацыя гістарычнай навукі ў значнай ступені адлюстроўвае асноўныя тэндэнцыі дзяржаўнай палітыкі, скіраванай на адмысловае вылучэнне ў афіцыйнай гісторыі толькі пэўных персанажаў і сюжэтаў за кошт усебаковасці і канцэптуальнасці гістарычнай навукі. У гэтым кантэксце планаванае скарачэнне гадзінаў на выкладанне сацыяльна-гуманітарных дысцыплінаў мае асаблівае значэнне, бо наўпрост ставіць пытанне аб узроўні як сістэмы адукацыі ў цэлым, так і кадраў, якіх яна рыхтуе, у прыватнасці. Па ацэнку сітуацыі, што склалася цяпер у беларускай гістарычнай навуцы, The_Point Journal/Belarusian Review звярнуўся да чатырох аўтарытэтных беларускіх гісторыкаў – Сяргея Новікава, Генадзя Сагановіча, Алеся Смалянчука і Захара Шыбекі, якія прадстаўляюць розныя сферы беларускай гістарычнай навукі.

больш дэталяў

 

2012-04-13

Мінулага не вярнуць, але цаніць неабходна - Рэцэнзія на кнігу А.Разенберга "Очерки по еврейской истории городов и местечек Беларуси"

Напрыканцы мінулага году ў Мінску пабачыла свет кніга Аляксандра Разенберга "Очерки по еврейской истории городов и местечек Беларуси". Ва ўмовах, калі ў незалежнай Беларусі дагэтуль юдаіка адсутнічае як самастойны напрамак гістарычнай навукі, кніга Разенберга стала сваеасаблівым “народным адказам” на гэтую абуральную несправядлівасць.

больш дэталяў

 

2012-04-04

Я не ведаю, колькі беларусаў у Польшчы

На пачатку сакавіка Галоўнае статыстычнае ўпраўленне Польшчы аб’явіла неафіцыйныя вынікі перапісу насельніцтва краіны, што ладзіўся ў 2011 г. Усё паказвае, што ў параўнанні з перапісам 2002 г. фактычна нічога не змянілася. Сярод тых, што назвалі сябе беларусамі амаль кожны трэці адчуваў сябе таксама палякам. Няма дакладных дадзеных пра геаграфію размяшчэння беларусаў у Польшчы, што не дазваляе высоўваць ніякіх тэзісаў наконт фактараў, якія прывялі да такога выніку. Не цалкам такама вядома адкуль узяўся і сам цяперашні вынік.

больш дэталяў

 

2012-03-21

Рэцэнзія на кнігу: Struggle over Identity: The Official and the Alternative "Belarusianness". Central European University Press, 2010. 306 p.

Кніга Нэлі Бекус “Struggle over Identity: the Official and the Alternative “Belarusianness” – адметная праца, якая закранае маладаследаванае пытанне беларускай нацыянальнай ідэнтычнасці. Праз 20 гадоў пасля атрымання незалежнасці Беларусь застаецца своеасаблівым выпадкам сярод еўрапейскіх краін, у значнай ступені прыцягваючы міжнародную ўвагу наяўнасцю адзінага на кантыненце недэмакратычнага рэжыму. Цягам больш чым сямнаццацігадовага кіравання Лукашэнкі Захад так і не здолеў знайсці спосабы, каб заахвоціць афіцыйны Мінск да шчыльнейшага супрацоўніцтва, хоць Беларусь як наўпроставая суседка ЕС мае з шэрагам ягоных краін-удзельніц агульныя культурныя і гістарычныя традыцыі.

больш дэталяў

 

2012-02-21

Леанід Смілавіцкі: цэнзура дзейнічае не вострым нажом розуму, але тупымі нажніцамі самавольства

Цэнзура ў Беларусі / Цензура в Беларуси / Censorship in BelarusПытанні суадносінаў цэнзуры і свабоды слова, а таксама іх уплыву на грамадска-палітычнае жыццё, доўгі час былі і дагэтуль ёсць актуальнымі, пэўна, для кожнай дзяржавы. Беларусь не ёсць тут выняткам. Знаходзячыся ў складзе СССР ад самага пачатку яго існавання (хоць і ў розных адміністрацыйных межах), Беларусь і яе насельніцтва спазналі на сабе ўсю эвалюцыю савецкай сістэмы, калі дзяржава змагла усталяваць усеабсяжны кантроль над жыццём і свядомасцю сваіх грамадзянаў. Наяўнасць цэнзуры была адным з такіх сродкаў уплыву дзяржавы на грамадства. У якіх формах і якімі метадамі гэты ўплыў ажыццяўляўсся і на колькі цэнзура ўплывала на розныя сферы жыцця пасляваеннай Беларускай ССР? Гэтыя пытанні даследуе прафесар др. Леанід Смілавіцкі ў сваёй новай кнізе “Цензура в БССР: послевоенные годы, 1944 – 1956 гг.” (Іерусалім, 2012), падрыхтаванай да друку ў рамках даследаванняў Цэнтру дыяспары пры Тэль-Авіўскім універсітэце. Гэтае эксклюзіўнае інтэрв’ю з аўтарам ёсць прэзентацыяй галоўных высноваў яго новай кнігі чытачам “Belarusian Review”.

больш дэталяў

 

2012-02-21

Леонид Смиловицкий: цензура действует не острым ножом разума, а тупыми ножницами произвола.

Вопросы соотношЦэнзура ў Беларусі / Цензура в Беларуси / Censorship in Belarusения цензуры и свободы слова, а также их влияние на общественно-политическую жизнь, долгое время были и по сей день являются актуальными, наверное, для каждого государства. Беларусь не является здесь исключением. Находясь в составе СССР с самого начала его существования (хоть и в разных административных границах), Беларусь и ее население почувствовали на себе всю эволюцию советской системы, когда государство смогло установить всеобъемлющий контроль над жизнью и сознанием своих граждан. Наличие цензуры было одним из таких средств воздействия государства на общество. В каких формах и какими методами осуществлялось это воздействие и насколько цензура влияла на разные сферы жизни послевоенной Белорусской ССР? Эти вопросы исследует профессор др. Леонид Смиловицкий в своей новой книге “Цензура в БССР: послевоенные годы, 1944 – 1956 гг.” (Иерусалим, 2012), подготовленной к печати в рамках исследований Центра диаспоры при Тель-Авивском университете. Это эксклюзивное интервью с автором является презентацией основных выводов его новой книги читателям “Belarusian Review”.

больш дэталяў

 

2012-01-07

Рэцэнзія на кнігу: Andrew Wilson. Belarus: the Last European Dictatorship. Yale University Press, 2011. 256 p.

Зацікаўленасць Эндру Уілсана Беларуссю прасочваецца з другой паловы 1990-х, калі ён надрукаваў раздзел “Myths of national history in Belarus and Ukraine” (“Міфы нацыянальнай гісторыі ў Беларусі і Украіне”) у кнізе G. Hosking and G. Schöpflin (eds.) “Myths and nationhood” (Hurst & Co., 1997). Больш за дзесяць гадоў спатрэбілася, каб Эндру Уілсан вярнуўся да беларускай тэматыкі, напісаўшы гэтым разам манаграфію, якая прысвечаная выключна Беларусі.

больш дэталяў

 

2011-08-20

“Дырэктыўная гістарыяграфія” пасля Якава Трашчанка

14 жніўня пайшоў з жыцця Якаў Іванавіч Трашчанок, чалавек з імем якога звязана значная змена сітуцыі ў галіне гістарычнай адукацыі ў Беларусі, якая ўяўляе сабой своеасаблівую эвалюцыю “дырэктыўнай гістарыяграфіі” ў кантэксце існай дзяржаўнай ідэалогіі. Што азначае гэтая страта для афіцыйнай беларускай гістарычнай навукі і ці варта чакаць пасля гэтага нейкіх істотных зменаў кірунку яе развіцця?

больш дэталяў

 

2011-08-06

Яшчэ пра “геапалітыку па-чэску”

Чэская абыякавасьць да ўсходнеславянскіх, нерасейскіх  народаў  мае  свае  гістарычныя карані. Яшчэ ў  19-тым стагодзьдзі, калі адбываўся працэс чэскага нацыянальнага адраджэньня, чэхі, зусім слушна, уважалі немцаў і нямецкую культуру  сваімі найбольшымі ворагамі — хаця, будучы фармальна  часткай шмат-этнічнае, і параўнальна лібэральнае Аўстра-вугорскае імпэрыі, чэхі адчулі нацыянальны прыгнёт у куды меншай меры, чымся беларусы ў царскай Расеі.

больш дэталяў

 

2011-07-21

Пра геапалітыку па-чэску альбо “как узбеков, латышей сплотила Русь...”

Чэхію вельмі шмат аб’ядноўвае з краінамі цэнтральнай і ўсходняй Эўропы. Найперш гэта гістарычныя повязі, улучна з агульным досьведам камуністычнага мінулага. Акрамя таго, гэта падабенства культураў, якое ў выпадку славянскіх народаў яшчэ гіпатэтычна азначае і падабенства моваў. Пры гэтым, у пэўным сэнсе Чэхія пазыцыянуе сябе як краіна з ці ня самай пасьпяховай дэмакратыяй у рэгіёне цэнтральнай і ўсходняй Эўропы, карані якой традыцыямі сягаюць яшчэ ў міжваенны час.

больш дэталяў

 

2011-07-16

Рэцэнзія на кнігу: Gilligan, Emma. Terror in Chechnya: Russia and the Tragedy of Civilians in War

Гэтая кніга ёсьць цяжкім чытвом. Гэтаксама цяжка было аўтару апісваць праблематыку чачэнскага канфлікту 1999-2005 гадоў. Эма Гіліган зрабіла такую спробу, што ўжо варта асобнай згадкі. Незважаючы на ідэалягічныя акцэнты, зробленыя аўтарам такога кшталту кнігі, яна выкліча шырокую дыскусію ўжо толькі фактам свайго зьяўленьня.

больш дэталяў

 

2011-05-23

Заходнія зубы й беларускі арэх

Эдвард  Лукас, міжнародны рэдактар уплывовага брытанскага тыднёвіка Economist, зрабіў добрую паслугу беларускай нацыянальнай справе, апублікаваўшы на сайце “Center for European Policy Analysis”свае разважаньні на тэму “У чым Захад памыляецца наконт Беларусі”. Бурная рэакцыя чытачоў сайту Радыё "Свабода" на Лукасаў артыкул і верагодная маўклівасьць замежнае чытацкае публікі паказваюць, што пытаньне памылак “наконт Беларусі” актуальнае ня гэтулькі для Захаду, колькі для самых беларусаў

больш дэталяў

 

2011-05-13

Falsa demonstratio nocet альбо як пазбавіцца ад гістарызму

Чытаючы тэксты зь гісторыі дзяржавы і права часам задаеш сабе пытаньне, а ці дастаткова прафэсіяналізму маюць тыя ці іншыя дасьледчыкі, каб рабіць свае высновы.

больш дэталяў

 

2010-05-20

Рэцэнзія на кнігу: Gallina, Nicole. Political Elites in East Central Europe. Paving the way for "negative Europeanisation"?

2009 год быў адзначаны сьвяткаваньнямі дваццацігодзьдзя падзеньня камуністычных рэжымаў у Цэнтральнай і Ўсходняй Эўропе. Пачаткам гэтага працэсу можна лічыць агульнанацыянальны страйк 1988 году ў Польшчы з пазьнейшымі свабоднымі выбарамі ў Сойм і легалізацыяй “Салідарнасьці.” Працягам была мірная лібэралізацыя палітычнага рэжыму ў Вугоршчыне і адкрыцьцё аўстра-вугорскай мяжы, што дазволіла вялікай колькасьці ўсходніх немцаў праз Вугоршчыну зьбегчы ў Аўстрыю (травень 1989). Далей надыйшла чарга Нямецкай Дэмакратычнай Рэспублікі – 9 лістапада 1989 быў разбураны Бэрлінскі мур. А празь некалькі дзён пасьля гэтага – 17 лістапада – “Аксамітная рэвалюцыя” стала канцом камуністычнага рэжыму ў на той час яшчэ адзінай Чэхаславаччыне. Мінула дваццаць гадоў і краіны ЦУЭ (Вугоршчына, Польшча, Славаччына і Чэхія) далучыліся як Атлянтычнай палітычна-абарончай супольнасьці – вынікам чаго стала іх сяброўства ў НАТО –, так і да Эўрапейскага Зьвязу, выбраўшы шлях дэмакратызацыі і эўрапеізацыі. Аднак, ці можна лічыць пасьпяховымі тыя працэсы, ажыцьцяўленьне якіх распачалося ў краінах “Вышэградзкай групы” каля дваццаці гадоў таму?

больш дэталяў

 

2010-01-04

Гісторыя – ня проста складаная, але міждысцыплінарная навука

Гэты тэкст ёсьць адказам на артыкул Андрэя Катлярчука "Гісторыя - вельмі складаная навука", зьмешчаным ў часопісе ARCHE

больш дэталяў

 

2009-12-11

Спадчына ВКЛ вачыма беларускіх і летувіскіх гісторыкаў: поле для роўных магчымасьцяў?

Гэты тэкст ёсьць водгукам на прадмову гісторыка Андрэя Катлярчука да "літоўскага" нумару часопіса ARCHE. Чытаньне тэксту прадмовы ня толькі выклікае расчараваньне спосабам падаваньня інфармацыі і інтэрпрэтацыяй паасобных фактаў, але і адбівае жаданьне знаёміцца з гэтым беларуска-летувіскім супольным праектам.

больш дэталяў

 

бібліятэка: новае

 

2017-02-15 23:57:45

Belarusian Review, Special Jewish Issue, 2016

фармат: .pdf

2015-01-20 18:10:50

Крывія, №34-35, сьнежань 2014

фармат: .pdf

 

навіны

 

2016-09-18 | Выпушчаны на волю голас франтавіка і важака камсамольцаў Беларусі

2016-05-08 | Стаўленне да Халакосту ў Савецкім Саюзе і сучаснай Беларусі

2016-03-02 | Отношение к Холокосту в Советском Союзе и современной Беларуси

2015-11-19 | Роберт Міцкевіч: польска-літоўская спрэчка карысная Расіі

падзеі

 

2016-01-03 | Вайна і Халакост: дарослы свет вачыма дзяцей

2016-01-03 | Война и Холокост: взрослый мир глазами детей

2015-05-15 | Цэнзура ў як прадмет даследавання і інструмент пазнання пасляваеннай савецкай Беларусі

2015-02-02 | Алесь Краўцэвіч: з Расеяй трэба сябраваць з-за пагранічнай агароджы

права

 

2015-03-02 | Аляксандр Осіпаў: Беларусь, Малдова і Украіна дагэтуль выкарыстоўваюць перавагі савецкай сістэмы кіравання разнастайнасцю

2013-11-19 | Закон “Аб беларусах замежжа”: адзін крок да прыняцця

2013-06-11 | Алена Макоўская: беларусы замежжа – самы моцны прыхільнік Беларусі і яе культуры

2013-06-04 | Беларусь і Летува: ў пошуках гістарычнага кампрамісу ў спадчыне ВКЛ

эканоміка

 

2013-06-14 | Дэвід Марплз: Расія не пагражае незалежнасці Беларусі, а абмяжоўвае яе выбар

2011-05-26 | Ці патрэбная Беларуская АЭС? - інтэрвію з Аляксандрам Мілінкевічам

2008-08-04 | Рэгіянальная адчувальнасьць ў Эўрапейскім Валютным Зьвязе

2007-05-27 | Эканоміка Кыргызстану праз год пасьля “рэвалюцыі туліпанаў”

паліталёгія

 

2015-03-19 | Сяргей Далгаполаў: Збліжэнне Беларусі і ЕС ужо ажыццяўляецца ў эканамічнай сферы

2014-08-12 | Леанід Лыч: без сваёй мовы народ не стварае нічога арыгінальнага

2014-07-06 | а. Аляксандар Надсан: Беларусы павінны ісьці да Бога сваёй дарогай і на сваёй роднай мове

2013-12-26 | Беларусь і візавая лібэралізацыя

іншыя навукі

 

2015-11-23 | У пошуках беларускасці на паўднёвай Пскоўшчыне

2015-11-12 | Прастора: паміж Падляшшам і Сілезіяй

2015-06-06 | Ізноў пра Скарыну ў Падуі: прысутныя (ч.2)

2015-06-06 | Ізноў пра Скарыну ў Падуі: прысутныя

 
   The_Point © 2007-2017. Усе правы абароненыя   

 

 

 

створаны Webrycy studio